Is het bestaande copyright verouderd?

In de "offline-wereld", biedt het copyright een adequate bescherming bij de verkoop van een werk. In de virtuele wereld van het Internet, lijkt het copyright verouderd. Iedereen weet toch dat vanaf het moment intellectuele arbeid of eigendom op het Internet getoond wordt, het gemeenschappelijk bezit wordt van iedereen die online gaat. Met andere woorden: het zal gekopieerd worden, met het grootste gemak, door alles en iedereen. Je zou dus bijna kunnen stellen dat het Internet in realiteit feitelijk "copyright-free" is.

Wie heeft er dan eigenlijk behoefte aan het copyright?

De Copyrightwetgeving wordt naar voor geschoven als van vitaal belang voor softwarebedrijven in de verdediging van de rechten op hun eigen producten. Zodat ze deze probleemloos kunnen blijven verkopen. Vandaag echter kan iedereen via het internet gratis software verwerven(freeware e.a.), zonder zich al te veel zorgen te maken over de copyrightwetgeving. Hierdoor verliezen de fysieke data hun waarde en verliezen softwarebedrijven de inkomsten uit deze producten. Is dit dan het einde van de software-industrie? 
     Tegelijkertijd zien we dat één van de rijkste bedrijven van de wereld een softwarebedrijf is. Vreemd toch, want iedereen probeert ons er toch juist van te overtuigen dat de mogelijkheid van free downloads geldverlies oplevert voor de softwareproducenten. In feite blijkt dit helemaal niet het geval te zijn. Softwarebedrijven zullen in de toekomst juist meer en meer op een indirecte manier hun geld verdienen. Ze zullen dankzij hun softwareprogramma's parallelle producten zoals diensten zoals opleidingen, handleidingen, cursussen, plug-ins enz… kunnen verkopen. Bovendien is het juist dankzij het internet dat softwarebedrijven in staat zijn, op een heel eenvoudige en goedkope manier, hun producten wereldwijd bekend en populair te maken. Je kan ook niet voorbijgaan aan het feit dat de meeste dingen die van het internet gedownload worden voor persoonlijke en niet commerciële toepassing zijn en dus in feite niemand schade opleveren. Het internet biedt dus nieuwe mogelijkheden van distributie, maar ook nieuwe manieren om intellectueel eigendom te kopiëren, aan te passen en opnieuw te distribueren. 
     Constant worden nieuwe wetten gecreëerd om het copyright te beschermen tegen misbruik. Is deze wetgevingsrace wel de oplossing voor het probleem. Is de correcte vraagstelling misschien eerder:"Is het copyright niet voorbijgestreefd in een digitale wereld en moeten we niet nadenken over andere manieren om inkomsten uit intellectuele arbeid te vergoeden?" 

Wat is dan wel een mogelijke oplossing?

Ik betwijfel ten sterkste dat de conventionele copyrightwetgeving sowieso een toekomst heeft. Gewoonweg omdat de manier waarop producten en diensten worden ontworpen, gebruikt en toegepast in een digitale wereld, drastisch verschilt van onze ervaring in de traditionele leefwereld. Een wet als een allesomvattende formule ("een maat voor alles") is dus geen praktische oplossing voor een omgeving gebaseerd op het principe van innovatie door participatie. 
     De beste voorbeelden zijn de verschillende vormen van softwarelicenties die her en der verschijnen: de GNU licentie is gebaseerd op het idee van de "users freedom" en op het vertrouwen in een positieve en creatieve bijdrage van gebruikersgemeenschap zelf(dit is Richard Stallman's Utopie). Verder zijn er nog de licenties voor BeOS en anderen. De meeste van deze distributies bieden een mengeling van gratis of commerciële (30 dagen proefpakketten of gratis voor persoonlijk gebruik mits correct geregistreerd per e-mail). Voor de meeste gebruikers is dit een goede zaak omdat ze nu enerzijds vrij kunnen beslissen waar ze hun tijd of geld willen spenderen en anderzijds probleemloos op zoek kunnen gaan naar dat pakket dat het meeste beantwoord aan hun eigen individuele noden en behoeften. In feite kan dus elk online-product zijn eigen copyright/copyleft – regels hebben. Zolang deze overeenkomst maar duidelijk en transparant aan de gebruiker voorgelegd wordt is er geen echt reëel juridisch probleem. 
     De toekomst ligt dus niet één zalig makende juridische formule, maar in een grote variëteit van intellectuele copyrightmodellen. Alles wordt bepaald door wat we willen geven en nemen in ruil naar en van digitale gebruikersnetwerken. Deze digitale communicatienetwerken kunnen door hun verschijningsvorm niet door externe krachten gecontroleerd worden, daarom zullen eigen morele en ethische maatstaven en omgangsvormen verschijnen als de drijvende wetenschappelijke en economische krachten achter deze netwerken. Deze netwerkeconomie is gebaseerd op een nieuwe visie op de wereld. 
     Een goed voorbeeld van deze visie is de beursgang van de RedHat-LINUX distributie. Dit product mag legaal gekopieerd worden en vrij verspreid worden (GNU- licentie)! Wonder boven wonder, scoorden zij onmiddellijk met een beurswaarde van 3 miljard dollars, meer dan 3 maal de geschatte waarde. Dus bleek het toch ineens mogelijk te zijn geld te verdienen met diensten gebaseerd op gratis verkrijgbare software. Dit was een historisch moment voor de netwerkeconomie, omdat voor het eerst de economische waarde van een bedrijf bepaald werd door zijn nuttigheid voor de gebruikersgemeenschap zelf(en niet door een tastbaar product). Dit is een hoopgevende vooruitgang omdat miljoenen mensen nu inzien dat ze meer kunnen zijn dan enkel consumenten van dure softwareprogramma's of passieve lezers van webpagina's. Ze kunnen zelf als actieve participanten deelnemen en bijdragen aan de groei van autonome communicatie- en gebruikersnetwerken in de digitale wereld van het nieuwe millennium.