Cybrarian, 21/02/2004     

Om 10:30 u. startte Tim O'Reilly in het Janson auditorium met "The Open Source Paradigm Shift".
Daarin beschreef hij hoe mensen zich mispakken in de conclusies bij een grote verandering. Vooruitzien is moeilijk, vooral als heel het denken ondergraven wordt door een nieuw (wereld)beeld. Dat gold zowel in de tijd van Copernicus (die beweerde dat de aarde rond was), als voor ons nu, midden in het uitbarsten van de vrije/openbroncode software revolutie.
IBM pakte ernaast toen ze dachten een onbelangrijk klein software-bedrijfje voor hen een besturingssysteem te laten maken voor hun nieuwe "PC", en hen ook toestonden dat verder te verkopen. Vanuit hun perceptie (monopolie op de computermarkt) kon het geen kwaad dat Microsoft die enkele procenten in de markt opvulde. Helaas was hun standaard-pc concept zo sterk, dat de verhoudingen zich omkeerden. Het software systeem maakt nu het monopolie uit, en het draait op veel meer niet-IBM pc's dan ooit voorzien.
Maar ook MS is niet ongevoelig voor verkeerd inschatten van veranderingen, en dan laten we het over het hoofd zien van de internetrevolutie even buiten beschouwing; dat haalden ze door hun monopolie op de besturingssystemen ruimschoots in. Toen O'Reilly daar ging spreken vroeg hij wie er allemaal Linux gebruikte. Het aantal handen dat de lucht in ging, verraste hem (10%? 20%?). Maar door zijn volgende vraag verraste hij alle anderen: Wie van hen gebruikt "Google"? Alle handen de lucht in ... En inderdaad, Google draait op Linux!
Zowat alle diensten op het internet draaien bijna op vrije software als GNU/Linux of BSD; het internet is erop gebouwd, en dankt er zijn bestaan aan. Voor internetproviders op vrije software hun diensten bouwden, en die aanboden aan gebruikers, bestonden er wel inbelnetwerken, waar electronische post 3 dagen erover deed om ter bestemming te komen. Noem een succesvol vrij-software bedrijf is nu dus makkelijker te beantwoorden: niet Linuxcare, RedHat of IBM, maar Google, UUnet, Cisco, en de vele e-commerce sites, portalen, enz.
Op de Fosdem site vind je een interview met hem (Engelstalig).

Richard Stallman was de volgende spreker die de micro kreeg opgespeld. Hij is de bepleiter van de GPL (General Public Licence) en het GNU vrije software concept. Hij onderscheidt 4 niveau's van vrijheid bij softwaregebruik:
- niveau 0 (programmeurs beginnen altijd te tellen bij nul) is de toelating om de programma's te gebruiken, te draaien op je computer (Engels "run")
- niveau 1 Kent hij toe als je de toelating hebt om het programma dat je bekomen hebt, te veranderen. (Engels: "modify"). Dat vereist natuurlijk dat je de broncode (Source-code) hebt.
- niveau 2 Staat je toe om van het programma een copie te maken ("copy"
- niveua 3 tenslotte geeft aan dat je de software zelf mag verspreiden (Engels: "distribute")
Hij stelt het als een ethische kwestie: stel dat je iemand kan helpen door hem een copie te bezorgen van een programma dat je hebt. Dan moet je kiezen: ofwel laat je die persoon in de kou staan, ofwel geef je hem een copie en overtreed je een licentie op die software.
Dergelijke dilemma's doen zich voor door veranderingen in de maatschappij zoals het onstaan van software. Er wordt met verouderde eigendomsconcepten gewerkt, en er worden zelfs nieuwe regels voor opgesteld (software patenten), maar op een manier dat alleen rekening wordt gehouden met "commercial significant use". Het lijkt er wel ingezet om de vrije software van de kaart te vegen, en het feit dat ethische of sociale factoren totaal niet meespelen geeft ook wel te bedenken. Stallman noemt het ronduit een samenzwering van (computer) technologie bedrijven.
Hij maakt een vergelijking met het ontstaan van het schrift. Op dat moment was het recht op vrije meningsuiting (Free Speech) een ethische kwestie. Na het ontstaan van het schrift blijft die bestaan; maar komt er nood aan garantie op vrije pers. Op gebied van software moet de vrijheid van programmeren gegarandeerd worden.
En dat gebeurt niet als men de industrie de vrije loop laat. We merken nu dat zelfs dat "niveau 0" al aangetast wordt: beperkt recht om programma's te installeren en gebruiken, ingebouwde "spionageprogramma's" die gegevens uit je computer doorsturen naar de producent van het programma (spyware), op maat gemaakte advertenties die niet uitgeschakeld kunnen worden (addware), het beletten van het gebruik van bepaalde digitale gegevens of documenten in programma's (DRM: Digital Right Management), achterdeurtjes die toegang kunnen geven tot je computer, en die opzettelijk ingebouwd worden door de maker van de software (backdoor), computerslavernij doordat programma's op je computer gebruikt worden via het internet om voor iemand anders te werken (en het geld gaat naar de maker van dat programma en niet naar de bezitter van de computer), enz.
Het is duidelijk: er is heel wat werk aan de winkel.
Stallman eindigde met een reeds gedocumenteerd grapje waarbij hij een parodie op een kerk maakt, de "church of emacs", waarbij hij een oude harde schijf bovenhaalt en die als een aureooltje boven zijn hoofd houdt. This is not a hard disc .. en het werd nog surrealistischer toen hij daaropvolgend aan het vragenrondje moest beginnen, maar verstoord werd door een duif die door de zaal fladderde...

Naast de vele kleinere "talks" was er een gang met demonstraties allerlei, waar de opbouw om 10 uur al begonnen was. De antenne-zelfbouwers van "reseaucitoyen" zetten een lokaal draadloos netwerk op, met bijzonder originele zelfgebouwde antennes, met recuperatiemateriaal als koffieblikjes etc. Tegen de middag was de hele demonstratiegang opgebouwd, en het werd er behoorlijk druk. Een Penguin Liberation Front (PLF) strijdt voor de bevrijding van de software: op Linux kunnen sommige documenten of filmpjes bv niet gebruikt worden omdat wetten verbieden dat er een eigen versie van gemaakt of verspreid wordt. De Debian groep was uit Duitsland overgekomen en was aangenaam verrast door het hoge technische niveau van de bezoekers.

De Europese afdeling van de Free Software Foundation (stichting vrije software), SFS Europe, ontmoette hier Richard Stallman van de moederafdeling in de VS. Ook struikelde je heel de tijd over mac-gebruikers, herkenbaar aan het oplichtend appeltje, en die opgang heeft ongetwijfeld te maken met het unix-achtige "system X". Softwarepatenten.be bracht informatie over de gevolgen van softwarepatenten, en verduidelijkten ook zelf hun standpunt. En John "Maddog" Hall keek raar op toen hij de wegwijzers naar toilet volgde, en plots stilviel bij een veranderde aanduiding ... De infobalie werkte volledig op vrijwilligers, net zoals alle andere medewerkers hier. Dat zorgde voor een typische ongedwongen sfeer, ondanks het steeds groeiende bezoekersaantal. De bezoekers komen soms van ver en hebben zich voorzien op een gepaste uitrusting: de rugzak van een hacker . Rond 5 uur werd de conferentiedag afgesloten door het zingen van de Free Software Song en de uitreiking van de Free Software Award. Die ging dit jaar naar Gnome en Kernel developer Alan Cox!

---

Links:
http://www.fosdem.org,
http://tim.oreilly.com/
Free Software Song
softwarepatenten.be
PLF
Debian Duitsland
http://www.fsf.org, Europa...