Vestigt Duitsland als eerste in Europa een DMCA-achtige wet?

Het volgende verhaal lijkt wel een stadsmythe. Weinigen zal je kunnen overtuigen dat het op waarheid berust gezien het te gek is om los te lopen. Stel dat er borstkanker in jouw familie voorkomt. Natuurlijk wil je dan weten of je één van de bekende genetische afwijkingen hebt die aanleg voor borstkanker veroorzaken. Dus je vraagt je huisarts een verwijzing naar een centrum dat genafwijkingen kan bepalen.

Maar nu gebeurt er iets merkwaardigs, tenminste als je in Amerika woont. De bekende genen die bijdragen aan aanleg voor borstkanker, het BRCA-1 en het BRCA-2 gen, zijn namelijk gepatenteerd door het Amerikaanse bedrijf Myriad Genetics. Je kiest van geen kwaad bewust een klinisch-genetisch centrum om jouw DNA te analyseren. En wat blijkt voor deze en elke andere analyse van een BRCA gen moet er een soort tolgeld aan Myriad Genetics betaald worden. Hier stopt de ongerijmdheid echter niet. Als er geen bekende afwijking in jouw genen zit, dan mag het centrum van jouw keuze zelfs niet gaan zoeken naar een nieuwe afwijking, want Myriad Genetics eist daarvoor het alleenrecht op. Jouw DNA moet daarvoor naar hen opgestuurd worden. Na 2-3 weken krijg je dan een antwoord, vergezeld van een behoorlijk gepeperde rekening. Hopelijk heb je dan ook een huisarts die in staat is om uit te leggen wat die resultaten betekenen.

Dat is de huidige Amerikaanse situatie. Myriad Genetics heeft een octrooi op de ontdekking dat fouten in de BRCA genen kunnen leiden tot aanleg voor borstkanker. Volgens hen geeft die ontdekking hen recht op zeggenschap over de analyse van BRCA genen, bij jou, bij mij, en bij iedereen op aarde. Dus claimt dit bedrijf een lekker vet bedrag voor elke keer dat bestaande of nieuwe testen op het BRCA-1 of -2 gen worden toegepast. Uiteraard betaal je daar bovenop ook al octrooirechten voor de materialen waarmee die tests gedaan worden.

Natuurlijk wil Myriad Genetics ook in Europa eigendomsrechten op jouw genen doen gelden. Wat het bedrijf wil is dat u straks octrooirecht betaalt voor een analyse die een Belgisch ziekenhuislaboratorium doet op uw DNA. Dat is iets anders dan een DNA-analyse die uitbesteed wordt aan Myriad Genetics. Bovendien wil Myriad Genetics bepalen wat de onderzoekers met uw DNA wel en niet mogen doen. Volgens het huidige Europees octrooiverdrag zijn methoden in de gezondheidszorg voor diagnostiek en behandeling uitgesloten van octrooiering. Daarmee heeft Europa voorlopig een goed wapen in handen om zich tegen de aanspraken van Myriad Genetics te verzetten.
De race is echter nog niet gelopen, want lobbygroepen proberen politici te overtuigen om aan deze wetten te sleutelen. Er ligt een plan op tafel om het Europees Octrooiverdrag nog dit jaar te herzien en dan zal de kwestie van de genen zeker zijn opwachting maken.

Een exclusieve commercialisering van DNA-analyse volgens het model van Myriad Genetics heeft nog een aantal andere nadelen. Zo dreigt de koppeling tussen patiënt, DNA-analyse en klinisch advies verloren te gaan als ieder gen door een ander bedrijf moet worden geanalyseerd. Bovendien zullen winstgeoriënteerde bedrijven in het algemeen eerder pogen een maximum aantal testen uit te voeren, waardoor er onnodige kostenstijgingen zullen ontstaan. Uiteraard zal ook de deskundigheid van de Europese klinisch-genetische centra en universiteiten worden uitgehold als deze de opsporing van nieuwe afwijkingen geheel over moeten laten aan Amerikaanse bedrijven die genen hebben gepatenteerd. Tenslotte wordt daarmee ook de kwaliteitscontrole zo goed als uit handen gegeven.
Zo dreigt Europa opnieuw ten prooi te vallen aan de inquisitie. Dit keer niet die van de kerk maar die van een ander geloof, nl. de religie van de winst.

Think Twice  januari 2002   

CopyLeft.be - CopyLeftCops - MixNix - News - Geschiedenis - Links - Chat - About

Cybrarian & Think Twice