|
|
|
Eerste verkenning copyright
Copyright menen we allemaal te kennen.
Copyright beschermt scheppers - schrijvers, schilders, fotografen,
softwareontwerpers, musici en filmmakers - en 'rechthebbenden' tegen
ongeoorloofd gebruik van hun materiaal. Deze rechten betekenen in de belevenis
van de meeste lezers echter "verboden": verboden te kopiëren, verboden te
gebruiken voor die en die doeleinden, enz.
Het is begrijpelijk dat er heel wat regels zijn om rechten op een werk te
beschermen, zowel voor de schepper als voor de houder van dereproductierechten.
In het beste geval stimuleert copyright creativiteit: het geeft scheppers de
mogelijkheid geld te verdienen met hun schepping. Maar dat is niet altijd het
geval. Copyright kan ook verkregen of gekocht worden. Het feit dat grote
software- en mediabedrijven populaire en belangrijke copyrights bezitten, kan
ook leiden tot een belemmering van informatiestromen.
Vaak roept een debat over auteursrechten sterke karikaturale beelden op. Die
van rechthebbenden en piraten in een spel van kat en muis. De
betreurenswaardige berichtgeving over de Napsterzaak is daar een sprekend
voorbeeld van. Dit programma, dat door sommigen als toonbeeld van vrijheid van
verspreiding wordt aangevoerd en door anderen als vulgair piracytool aan de
kaak wordt gesteld, is uitgegroeid tot stereotype. Bewust of onbewust weegt
men alleen de belangen af tussen de belangrijkste producenten en de nieuwe
verspreiders. Het debat over auteursrechten mag evenwel niet beperkt blijven
tot zulke simplistische beschouwingen. Verscheidene groepen, bewegingen,
netwerken, met daarbij kunstenaars, programmeurs, beheerders, doctors in de
rechten of producenten hebben ingezien dat de auteursrechten dringend aan
hervorming toe zijn en daarbij moet uitgegaan worden van de drie essentiële
polen: de auteur, de producent/verspreider en het publieke domein.
De stem van deze mensen klinkt steeds luider. Men schrijft manifesten, er
ontstaan nieuwe logo's: "no copyright", "copyleft"... In dezelfde geest
stellen programmeurs of kunstenaars licenties op (GPL, Licence Art Libre ) die
het gebrek aan bescherming voor werken met open deelname ondervangen. Al die
initiatieven willen het publieke domein in ere herstellen in een steeds verder
geprivatiseerde wereld waarin elke uitwisseling stilaan wordt beschouwd als
een transactie.
Think Twice
|
